Có lẽ nhiều người có ấn tượng rằng quán sushi, đặc biệt là những quán có quầy bar, “nghe có vẻ khắt khe về phép tắc”. Nhưng bạn không cần phải quá căng thẳng như vậy. Những điều được chia sẻ ở đây không hẳn là quy tắc bắt buộc, mà chỉ là phần mở rộng của sự quan tâm dành cho quán và những vị khách xung quanh. Không có một đáp án duy nhất nào cho phép lịch sự cả, nên mong bạn đọc với tinh thần chỉ là để ý một chút sao cho không khí ở đó trở nên dễ chịu hơn.
Ăn bằng tay hay bằng đũa — Nigiri-zushi dù ăn bằng tay hay bằng đũa cũng đều được, không sao cả. Vốn dĩ sushi được phổ biến như một món ăn bốc bằng tay, nên cũng có ý kiến cho rằng ăn bằng tay sẽ ít bị vỡ và dễ ăn hơn. Mặt khác, cũng có nhiều người, đặc biệt là phụ nữ, ngại bẩn tay và thích dùng đũa hơn, và gần đây phần lớn mọi người đều ăn bằng đũa. Nhân tiện, ở những quán phục vụ theo course omakase, có nhiều trường hợp temaki-zushi (sushi cuộn tay, cuốn uni v.v. bằng rong biển) được đưa tận tay cho khách. Trong trường hợp này, hãy cứ nhận bằng tay rồi ăn luôn. Bạn không cần cố dùng đũa để nhận lấy.
Khi được phục vụ, hãy ăn càng sớm càng tốt — Với mỗi miếng nigiri, người thợ đã điều chỉnh nhiệt độ và độ nắm chặt sao cho phù hợp với chính miếng đó rồi mới phục vụ bạn. Vì theo thời gian, hơi ấm của shari và hương vị của neta sẽ dần dần thay đổi, nên khi món được đặt trước mặt, ăn càng sớm càng tốt chính là cách thưởng thức ngon nhất, đồng thời cũng là sự tôn trọng tự nhiên dành cho người đã làm ra nó. Bạn nên tránh việc mải mê trò chuyện mà để sushi nằm đó quá lâu.
Chú ý đến mùi hương — Sushi là món ăn để thưởng thức hương vị và mùi hương tinh tế. Vì vậy, nên hạn chế dùng nước hoa hay cologne có mùi mạnh. Đó là vì không chỉ ảnh hưởng đến bản thân bạn, mà còn có thể ảnh hưởng đến vị giác của những vị khách ngồi cạnh. Cùng lý do đó, bạn cũng nên để ý một chút với cả kem dưỡng tay có mùi mạnh. Bạn không cần suy nghĩ quá cứng nhắc, chỉ cần nhớ rằng “hãy giữ mùi hương ở mức nhẹ nhàng” là được.
Khi chụp ảnh — Cảm giác muốn lưu lại hình ảnh miếng nigiri đẹp mắt là điều rất dễ hiểu, và nhiều quán cũng không hề khó chịu với việc chụp ảnh. Tuy nhiên, nếu để ý một vài điểm thì bạn sẽ chụp được thoải mái hơn. Trước tiên, nên hạn chế dùng đèn flash vì dễ gây phiền cho các vị khách khác. Và cũng liên quan đến điều “ăn sớm sau khi được phục vụ” vừa nói ở trên, để tránh việc mất thời gian chụp ảnh khiến sushi phải nằm đó quá lâu, chụp nhanh gọn một tấm là cách làm khôn khéo. Nên tránh kiểu chụp mà qua quầy bar lại lọt vào cả tay người thợ hay các vị khách khác, và nếu lo lắng, bạn có thể hỏi một câu “Tôi chụp ảnh được không ạ” để yên tâm hơn. Vì có những quán cấm chụp ảnh, nên xác nhận trước cũng là điều nên làm.
Cách bắt chuyện với người thợ — Ở quầy bar, khoảng cách với người thợ khá gần, và trò chuyện cũng là một trong những niềm vui. Tuy vậy, bạn không cần cố gắng nói điều gì đó thật khéo léo. Chỉ một câu chân thành như “Ngon quá” hay “Đây là neta gì vậy ạ” cũng đủ làm không khí trở nên thân thiện. Khi hỏi về mùa của neta hay món được giới thiệu, người thợ thường sẽ chỉ dẫn tận tình. Bạn cũng không cần cố dùng thuật ngữ chuyên môn, việc thẳng thắn hỏi những gì mình chưa biết ngược lại còn khiến người thợ vui hơn.
Khi có neta bạn không ăn được — Neta không hợp khẩu vị, dị ứng, hay không quen đồ sống – mỗi người có một lý do riêng. Trong những trường hợp này, tốt nhất là đừng ngại ngùng mà hãy nói ra sớm. Nếu là quán omakase, chỉ cần ngay khi vừa ngồi xuống bạn nói trước như “Tôi không ăn được các loại sò ốc” hay “Xin bỏ wasabi giúp tôi”, người thợ sẽ vui vẻ đổi sang neta khác cho bạn. Đặc biệt, dị ứng là vấn đề khác với sở thích khẩu vị, nên việc nói rõ ràng sẽ giúp cả hai bên đều yên tâm hơn. Thay vì im lặng để thừa món ăn, thêm một câu nói sẽ khôn khéo hơn nhiều.
